What are you looking for, my friend?

Türkiye’de milyonlarca sürücüyü yakından ilgilendiren ehliyet yenileme süreçlerinde, özellikle ileri yaş grubundaki vatandaşlar için köklü bir değişikliğe gidilmesi planlanıyor. Trafik güvenliğini artırmak ve yaşa bağlı gelişebilecek sağlık sorunlarının sürüş emniyetini tehlikeye atmasını önlemek amacıyla hazırlanan yeni düzenleme kapsamında, 65 yaş ve üzerindeki sürücülerin ehliyet geçerlilik süreleri ve sağlık raporu periyotları yeniden belirleniyor.

İddialara göre, mevcut durumda 10 yıl olan ehliyet yenileme süresi, bu yaş grubundaki bireyler için önemli ölçüde kısaltılarak çok daha sıkı bir denetim mekanizmasına bağlanıyor.

• Yenileme Sürelerinde Daralma: 65 yaş üstü sürücülerin her 3 yılda bir, 80 yaşını aşanların ise her 2 yılda bir sağlık raporu alarak ehliyetlerini yenilemeleri gerekecek.

• Sağlık Kontrolü Zorunluluğu: Belirlenen periyotlarda sağlık kuruluşlarından “sürücü olur” raporu alamayan kişilerin ehliyetleri, gerekli şartlar sağlanana kadar askıya alınacak.

• Ticari Araçlarda Yaş Sınırı: Ticari taşımacılık yapan şoförler için geçici olarak 69’a çıkarılan yaş sınırı ve mesleki yeterlilik belgeleri konusunda da sıkı denetimler yolda.

Trafikte Güvenlik İçin Yeni Sağlık Periyotları

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile ilgili kurumların üzerinde çalıştığı belirtilen yeni yönetmelik taslağına göre, sürücü belgelerinin geçerlilik süresi yaş ilerledikçe kademeli olarak azalıyor.

Mevcut yasalar çerçevesinde standart bir sürücü belgesi 10 yıl boyunca geçerliliğini korurken, yeni düzenleme ile 65 yaşını doldurmuş vatandaşların bu belgeleri sadece 3 yıl boyunca geçerli sayılacak. Bu sürenin sonunda sürücülerin tekrar tam teşekküllü bir sağlık kontrolünden geçmesi ve refleks, görme, işitme gibi temel sürüş becerilerinin yerinde olduğunu ispatlaması gerekecek.

Daha ileri yaşlardaki sürücüler için ise denetimler çok daha hassas bir noktaya taşınıyor. 80 yaşını geçen vatandaşlar için ehliyet yenileme aralığının 2 yıla düşürülmesi planlanıyor. Bu adımın temel gerekçesi olarak, ileri yaşlarda sağlık durumunun anlık değişimler gösterebilmesi ve bu durumun trafikteki diğer katılımcılar için potansiyel bir risk oluşturma ihtimali gösteriliyor.

Ticari Sürücüler İçin Kurallar Netleşiyor

Sadece bireysel araç kullanıcıları değil, ticari taşımacılık yapan şoförler de bu yeni düzenleme dalgasından etkileniyor. Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde yapılan güncellemelerle birlikte, ticari araç kullanımında yaş ve yeterlilik kriterleri yeniden masaya yatırılıyor. Bilindiği üzere, pandemi sonrası sürücü ihtiyacını karşılamak adına 66 olan üst yaş sınırı geçici bir kararla 69’a yükseltilmişti. Yeni dönemde bu sınırların korunup korunmayacağı veya daha spesifik sağlık kriterlerinin getirilip getirilmeyeceği önümüzdeki günlerde yapılacak resmi açıklamalarla netlik kazanacak.

Mesleki Yeterlilik ve Psikoteknik Testler

Yeni dönemde sadece yaş değil, sürücülerin bilişsel ve fiziksel yeteneklerini ölçen psikoteknik testlerin de daha belirleyici bir rol oynaması bekleniyor. 65 yaş üstü sürücülerin, sağlık raporunun yanı sıra belirli durumlarda bu testlere girmesi de gündemdeki maddeler arasında yer alıyor. Bu sayede, trafikte ani karar verme yetisi veya dikkat dağınıklığı gibi problemler yaşayan bireylerin erkenden tespit edilmesi hedefleniyor.

Avrupa Standartları ve Türkiye’nin Hedefleri

Türkiye’nin ehliyet sisteminde yapmayı planladığı bu değişiklikler, aslında Avrupa Birliği’nin “Vizyon Sıfır” (Vision Zero) politikasıyla da örtüşüyor. Birçok Avrupa ülkesinde uygulanan benzer yöntemlerle, trafik kazalarındaki can kayıplarının minimuma indirilmesi amaçlanıyor. Uzmanlar, yaşlı sürücülerin deneyimlerinin yadsınamaz bir avantaj olduğunu ancak biyolojik sınırlamaların teknolojik ve tıbbi denetimlerle desteklenmesinin şart olduğunu belirtiyor.

Haber kaynaklarından edinilen bilgilere göre, düzenlemenin yasalaşması halinde sistem dijital altyapı ile entegre çalışacak. Sağlık raporu süresi dolan veya raporunu yenilemeyen sürücülerin ehliyetleri sistem üzerinden otomatik olarak pasif duruma getirilecek ve bu kişilerin trafiğe çıkması halinde cezai işlem uygulanacak.